తెలుగు రాష్ట్రాల్లో చాలామంది ప్రజలు నమ్మే అతిపెద్ద అపోహ: "వీలునామాను సబ్ రిజిస్ట్రార్ ఆఫీసులో రిజిస్టర్ చేయించేస్తే చాలు.. ఇక ఏ కోర్టు కూడా దానిని టచ్ చేయలేదు."

కానీ ఇది పూర్తిగా చట్టవిరుద్ధమైన నమ్మకం! సుప్రీం కోర్టు అనేక తీర్పులలో స్పష్టం చేసింది: సబ్ రిజిస్ట్రార్ కేవలం ఆ వ్యక్తి సమక్షంలో సంతకం పెట్టాడా లేదా అనేది మాత్రమే చూస్తారు కానీ, రాసిన వ్యక్తికి మానసిక స్వస్థత ఉందా, ఎవరైనా మోసం చేసి రాయిస్తున్నారా అనేది సబ్ రిజిస్ట్రార్ పరిశోధించలేరు.

సుప్రీం కోర్టు స్పష్టత: రిజిస్ట్రేషన్ ప్రభావం ఏమిటి?

సాక్ష్యపు విలువ (Evidentiary Value): రిజిస్టర్డ్ వీలునామా అనేది ఒక బలమైన ప్రాథమిక సాక్ష్యం (Prima facie evidence). దీనివల్ల వీలునామా నిజమైనదే అనే సానుకూలత ఉంటుంది. దీనిని తప్పు అని నిరూపించాల్సిన భారం సవాలు చేసే వ్యక్తిపైనే ఉంటుంది. కానీ ఇది సంపూర్ణ రక్షణ కవచం కాదు.

కోర్టులో రిజిస్టర్డ్ వీలునామాను రద్దు చేయడానికి 4 ప్రధాన కారణాలు

అసంతృప్తి చెందిన వారసులు సివిల్ కోర్టుల్లో రిజిస్టర్డ్ వీలునామాను ఈ కింది కారణాలతో సవాలు చేస్తారు:

1. మానసిక స్వస్థత లోపించడం (Lack of Sound Disposing Mind)

భారతీయ వారసత్వ చట్టం సెక్షన్ 59 ప్రకారం, వీలునామా రాసే సమయానికి వ్యక్తికి తన ఆస్తులు ఏమిటో, ఎవరికి రాస్తున్నారో అర్థం చేసుకునే మానసిక స్థితి ఉండాలి. వృద్ధాప్యంలో డిమెన్షియా, అల్జీమర్స్, పక్షవాతం లేదా తీవ్రమైన అనారోగ్యంతో ఉన్నప్పుడు రాయించినట్లు రుజువైతే, రిజిస్టర్ అయినప్పటికీ కోర్టు దానిని రద్దు చేస్తుంది.

2. అనుచిత ప్రభావం & బలవంతం (Undue Influence & Coercion)

ఒక కొడుకు లేదా బంధువు వృద్ధులను తమ గుప్పిట్లో పెట్టుకుని, ఇతర పిల్లలను కలవనివ్వకుండా బెదిరించి లేదా ఒత్తిడి చేసి రిజిస్ట్రేషన్ చేయిస్తే, అది సెక్షన్ 61 ప్రకారం చెల్లదు.

3. అనుమానాస్పద పరిస్థితులు (Suspicious Circumstances)

భారత న్యాయస్థానాలు అత్యధిక ప్రాధాన్యత ఇచ్చే అంశం ఇది:

  • ఆస్తి ఎవరికి దక్కుతోందో, ఆ లబ్ధిదారుడే స్వయంగా డాక్యుమెంట్ తయారు చేయించి, సబ్ రిజిస్ట్రార్ ఆఫీసుకు తీసుకెళ్లడం.
  • స్వాభావిక వారసులను (భార్య లేదా ఇతర పిల్లలను) ఎటువంటి కారణం చూపకుండా పూర్తిగా పక్కన పెట్టడం.
  • వీలునామాలో చేతిరాతలు లేదా దిద్దుబాట్లు ఉండటం.

4. ఇద్దరు స్వతంత్ర సాక్షుల లోపం (Section 63c)

చాలామంది లబ్ధిదారులైన కొడుకులు లేదా కూతుళ్లే సాక్షులుగా సంతకాలు పెడతారు. సెక్షన్ 67 ప్రకారం లబ్ధిదారుడు సాక్షిగా ఉంటే వారికి దక్కాల్సిన ఆస్తి హక్కు రద్దవుతుంది!

మీ వీలునామా కోర్టులో నిలబడాలంటే తీసుకోవాల్సిన 4 రక్షణ చర్యలు

  1. డాక్టర్ మెడికల్ సర్టిఫికెట్: రిజిస్ట్రేషన్ రోజే ఒక రిజిస్టర్డ్ ఎంబీబీఎస్ డాక్టర్‌తో వ్యక్తి సంపూర్ణ మానసిక స్వస్థతతో ఉన్నారని సర్టిఫికెట్ తీసుకుని వీలునామాకు జత చేయాలి.
  2. వీడియో రికార్డింగ్: వీలునామాపై సంతకం చేసే ప్రక్రియను, సాక్షులు చూస్తుండగా సంతకం చేయడాన్ని పూర్తి వీడియో రికార్డ్ చేసుకోవాలి.
  3. కారణాల స్పష్టత: ఒక పిల్లవాడికి ఎక్కువ ఇచ్చి మరొకరికి తక్కువ ఇస్తే, అందుకు గల స్పష్టమైన కారణాలను (ఉదా: "నా కూతురి వివాహానికి ఇప్పటికే నగదు, బంగారం ఇచ్చాను కాబట్టి...") వీలునామాలోనే రాయాలి.
  4. స్వతంత్ర సాక్షులు: కుటుంబ సభ్యులు కాని నమ్మకమైన స్నేహితులు లేదా వైద్యులను సాక్షులుగా పెట్టాలి.

తరచూ అడిగే ప్రశ్నలు (FAQ)

రిజిస్టర్డ్ వీలునామా ఉన్నప్పటికీ కోర్టు ప్రొబేట్ (Probate) అవసరమా?

ముంబై, చెన్నై, కోల్‌కతా వంటి ప్రెసిడెన్సీ నగరాల్లోని ఆస్తులకు హైకోర్టు ప్రొబేట్ తప్పనిసరి. తెలంగాణ మరియు ఆంధ్రప్రదేశ్‌లలో ప్రొబేట్ తప్పనిసరి కాదు; రిజిస్టర్డ్ వీలునామాతో నేరుగా మున్సిపల్ మ్యుటేషన్ చేసుకోవచ్చు.

రిజిస్టర్డ్ వీలునామాను తర్వాత రద్దు చేసి కొత్తది రాయవచ్చా?

అవును! వీలునామా అనేది ఎప్పుడైనా మార్చదగిన పత్రం. పాత రిజిస్టర్డ్ వీలునామాను రద్దు చేస్తూ కొత్త వీలునామా రాయవచ్చు. ఎల్లప్పుడూ చివరిగా రాసిన వీలునామా మాత్రమే చట్టపరంగా అమలవుతుంది.